Zumbara – Zaman Kumbarası
Cuma, 30 Temmuz 2010 10:30
Bir banka düşünün... Paranın gerekmediği, becerilerin ve farklılıkların başkalarının hayatını zenginleştirmekte kullanıldığı, böylece sizin de zenginleştiğiniz verdikçe kazandığınız bir banka.

Herkesin katkıda bulunabileceği birşeyler olduğuna inanan, yeteneklerimiz olduğunu keşfettiren, yeni şeyler öğrenip denediğimiz, yeni insanlarla tanıştığımız, birbirimize ihtiyacımız olduğunu yakından deneyimlediğimiz ve doğanın tamamlayıcı felsefesini bize yaşatan, hayatta paradan daha önemli şeyler olduğunu hatırlatan bir banka olsun.

Dünyanın belki de en adaletli dağılımı olan zaman olsun birimi, herkesin zamanı birbirine eşit olsun, paylaşıldıkça zamanlar ve insanlar değerlensin...

Ütopya gibi mi geldi? Öyleyse müjde. Böyle bir banka var, hem de dünyada 26 ülkede uygulanıyor ve şimdi Türkiye’de: Zumbara, paranın yerine zamanın kullanıldığı yenilikçi paylaşım platformu.

Zumbara fikrinin mimarı Ayşegül Güzel ile konuştuk.
-Zaman bankasını ve nasıl çalıştığını biraz anlatır mısınız?
Zaman Bankası, 1980’lerde Edgar Khan isminde bir hukukçunun "hepimiz işe yarar hissetmek isteriz" gerçeğinin farkına varıp geliştirdiği bir hareket. Değerli hissetmek hepimizin en temel ihtiyacı iken çok değerli olan ama kullanmadığımız için değersizleşmiş bir dolu kapasitemiz var. “Katkı yapabileceğin şeyle ihtiyacın olanı öde” diyen bu sistemde yapamayacaklarımıza değil yapabileceklerimize bakıyoruz. Bardağın boş yanı değil, dolu yanı bizi ilgilendiren.

Sistem çok özet bir şekilde şöyle işliyor. Kullanıcılar, Zumbara platformuna aldıkları davetiye kodu ile girerler. Web sitesine kayıt olduktan sonra, kendilerinden, vermek istedikleri (arz) ve ihtiyacı olan (talep) servislerden bahsederler. Web sitesi üzerinden paylaşımda bulunabilecekleri kişiyi bulur ve iletişime geçerler. Detaylarda anlaştıktan sonra online veya offline dünyada paylaşımda bulunurlar. Servisi alan kişi hizmet sonrası aldığı servis süresince olan zaman-saat’i web sitesi üzerinden servis sağlayıcısına öder. O kişi de bu kazandığı saatleri sistemdeki başka bir kişiden istediği başka bir hizmeti almak için kullanır.

- Yurtdışında bunun benzeri uygulamalar var mı?
Zaman bankası sistemi, zumbaradan öte, 26 ülkede kullanılıyor. Daha çok lokal toplulukları güçlendirmek için kullanılan farklı komunitelerde çok fazla zaman bankası sistemi var. Ben de İspanya’da kendi mahallemde bulunan bir sivil toplum örgütünün içindeki zaman bankası sisteminin şubesine üyeydim. Neler yapabileceğimizi, nelere ihtiyacımız olduğunu belirtiyorduk. Komşularla servis değişimine başlıyorduk, böylece mahallemizde bulunan komşuları tanımaya başlıyorduk. Evet bu en fazla uygulanan alanlardan biri.

- Mahallelerde zaman bankası evi mi var yani?
Sivil toplum örgütü oldukları için kurumun ofisinde bir oda, bunun için ayrılıyor. Burada, gönüllü ya da haftanın belli saatlerinde orda bulunmayı teyit eden time broker denen kişiler var. Bulundukları süre için zaman bankasından saat de kazanıyor olabiliyorlar. İnsanlar o kişinin bulunduğu saatlerde kayıt yaptırmak, soru sormak, servis değişiminde aldıkları zaman çeklerini götürmek için ofise gidiyorlar. Gittiğinizde size bilgi için bir dosya çıktı veriliyor aradığınız servisi bulmanız için. Sizden önce gelen biri doğal olarak sizi bulamıyor. Dolayısıyla internet gibi sosyal teknolojiyi kullanarak daha verimli ve katılımcı olabilecek bu sistemi, niye sosyal medyayla birleştirmeyeyim dedim.

- İnsanlar nasıl hizmetler paylaşıyorlar?
Ben mesela, İspanya’da bizim tahta kaşıklarla yapılan bir dans var, 3 saat onunla, 2 saat fotoshopla ilgili bir ders aldım. Kendim ingilizce konuşma dersi verdim. Hatta bir defasında 70 yaşındaki bir teyze ile konuşmak için parkta buluştuk, sonra evine gitmesine yardım ettim. Daha çok mahalle bazlı işlediğinden ev temizliğine yardım edilebiliyor, bilgisayar tamiri, internet kullanmayı öğretmek, köpek gezdirmek, marangozluk servisi gibi hizmetler de söz konusu.

- Bu servislerin hepsi aynı değerde mi?
Kesinlikle. Çünkü zaman bankası sistemi özünde ihtiyaç anında herkesin zamanının eşit değerde olduğuna dayanır. Evet, pazarlama danışmanlığının şimdiki ekonomide, annenin evde yaptığı ütüden parasal anlamda daha değerli olabilir ama zaman bankası der ki sabah uyandığında senin gerçekten ihtiyacın olan pazarlama danışmanlığına değil, gömleğinin ütülenmesidir. Bu yüzden herkesin yaptığı servis zaman ile değerlendirilir ve herkes verdiği zaman kadar zaman kazanır. Dolayısıyla çok adaletçi ve eşitlikçi bir sistem.
Aslında böylece gerçekten sahip olduğumuz tek şeyin zamanımız olduğunu hatırlatıyor bize. Belki paranın biraz ilüzyon olduğunu göstermeye başlıyor. Zamanımızı kiralamanın ne kadar doğru olduğunu tekrar sorgulatıyor. Böylece zamanı çok daha istediğimiz şekilde kullanmamız gerektiğini tekrar tecrübe etmemizi sağlıyor.

- Günümüzde en iyi şekilde hangi ülke kullanıyor?
En iyi demek ne kadar mantıklı? Yöntemler çok değişiyor. Çünkü bütün ülkelerdeki değişik uygulamaları birebir tecrübe etme şansım olmadı ama fikir 1980lerde Amerika’da çıktığı için ABD de enstitü formatında ilerliyor ve iki departmanlı işliyor; organizasyonel bir bölüm ile ARGE ve global anlamda tüm zaman bankalarını bir araya toplamayı görevi olan bir departman.

- Devlet desteğiyle mi işliyor peki?
Fon alıyorlar ancak İspanya’daki kadar bir devlet desteği olduğunu söyleyemem. ABD, her ne kadar mahallerde yürüse de sistem, onun dışında bir çok proje de yapılıyor; hapishanelerde, okullardaki abilik ablalık sisteminde ve hatta Washington’da gençlik mahkemelerinde tamamen zaman bankası sistemi kullanılıyor. Bu anlamda zaman bankasını farklı projelere yayma adına daha yaratıcılar. Onun dışında çok sistematik olarak işleyen diğer bir ülke İngiltere ki onlarda iki tür zaman bankası organizasyonu var; devlet destekli ve mahallelerde kullanılan. İspanya’da belediyeden destek alınarak zaman bankası koordinatörü bulunuyor ve ulusal anlamda tüm ülkeye yayılmaya çalışılıyor. İtalya’da Roma merkezli bir sistem var. Aslında tüm ülkeler kendi yöntemini kendisi seçiyor ve kendisi kullanıyor. Bence de böyle olması gerekiyor, her ülkede çeşitlilik göstermeli. İspanya’daki modeli tak alıp Türkiye’ye uygulayamazsınız. Hatta İngiltere’de zaman bankası sistemine girmek için zaman bankası sigortası yaptırmanız, sabıka kaydı almanız gibi çok fazla kontroller var. Ama İspanya’da aşırı rahat bir ortam var. Bu da ülkede yaşayan toplulukların farkını göstermek açısından “küresel düşün yerel davran” yaklaşımına güzel bir örnek.

Yorumlar (0)

Bu yorumun beslemesine abone olun

Yorum yaz

daha kucuk | daha buyuk

busy
Son Güncelleme: Cuma, 30 Temmuz 2010 10:30
News image

"Kuru su" bulundu

Küresel ısınmayı engelleyecek bir formül arayan bilim insanlarının yeni icad...

Devamı...
News image

Sessiz sedasız otomobiller

Hidrojenli arabalar atmosfere karbondioksit yerine oksijen ve su salıyor...

Devamı...
News image

Radyoaktif kirlenme kimi etkil

Bazı canlıların DNA'sı çevre felaketlerinden daha kolay etkileniyor...Bu da,...

Devamı...
News image

1998 yılından itibaren her yıl Eylül ayında İstanbul'a gelen "Venise Simplon...

Devamı...
News image

Bezelye büyüklüğünde kurbağa k

Bugüne kadar yüzlerce yeni türün keşfedildiği Borneo'da bu kez bezelye büyük...

Devamı...
News image

Bu kez hedefinde seyirciler va

Boğa; bu kez matadoru değil, seyircileri kovaladı: 18 yaralı

Devamı...

Belediye 'çöpçü eşek' arıyor

Devamı...
News image

Kurbağalar evlendi

Kuraklıktan etkilenen çiftçiler, hasatları için gereken muson yağmurlarının ...

Devamı...
News image

Kayısının çikolatalısı da oldu

Malatya'da bir kayısı üreticisi, ürüne ilgiyi artırmak ve talebi canlandırma...

Devamı...
News image

Sonunda sarımsaklı dondurma da

Adına festival düzenlenen ve sarımsak diyarı olarak bilinen Kastamonu'nun Ta...

Devamı...
News image

Salataya düşen çekirdeklere so

Türkiye'de ilgi görmeyen çekirdeksiz limon, ABD yolunda...

Devamı...
News image

Fındığın da reçeli var!

Tadı fındıktan çok farklı... Kalp, tansiyon ve kolesterole iyi geliyor...

Devamı...
News image

Bir aşı hayatını kararttı!

Doğduktan 1.5 ay sonra yapılan karma aşıyla zihin ve beden sağlığını kaybett...

Devamı...
News image

Kocasını kaybetmemek için güre

Rusya'nın başkenti Moskova'da bugün yapılan FILA Genel Kurulu'nda Ahmet Ayık...

Devamı...
News image

Çocuklarıyla kendini havaya uç

52 yaşındaki bir baba, dört ve bir yaşındaki çocuklarıyla birlikte içinde bu...

Devamı...
News image

"Susuz yaşam olmaz!"

Dünyada suyun benzinden bile pahalı olduğu kentin hangisi olduğunu biliyor m...

Devamı...